1. Przedmiot i zakres stosowania WTWiO
1.1. Przedmiotem WTWiO są wymagania i metody badań powłok cynkowych, nanoszonych metodą ogniową na pojedyncze wyroby lub części takie jak: pręty stalowe, kształtowniki stalowe, blachy oraz konstrukcje z nich wykonane, w celu zabezpieczenia przed korozją.
1.2. Podstawowym warunkiem rozładowania konstrukcji przeznaczonej do cynkowania jest dostarczenie jej w pakietach (kontenerach, skrzyniach, pojemnikach, pudłach, na paletach. kantówkach itp.) przystosowanych do rozładunku urządzeniami dźwigowymi o łącznej masie pakietu nie przekraczającej 5 ton. brutto. W/w pakiety powinny posiadać trwałe i czytelne przywieszki zawierające nazwę dostawcy.
1..3. Przestrzeganie tych warunków zapewni terminową obsługę klientów, usprawni prace załadunkowe i wyładunkowe, zmniejszy ryzyko dekompletacji lub uszkodzenia elementów podczas transportu i składowania.
2. Materiał podłoża.
Materiał podłoża, jako materiał poddawany cynkowaniu ogniowemu należy stosować stale konstrukcyjne węglowe zwykłej jakości wg. PN-88/H-84020. Najkorzystniej jest stosować stale o zawartości krzemu do 0,03% lub mieszczącej się w przedziale 0,13 - 0,28% (np. stale w gatunkach St0S, St2S, St3SX, St3S). Mniej korzystne pod kątem pokrywania cynkiem metodą ogniową są stale o zawartości krzemu w przedziale 0,03 - 0,13% (np. St3SY, St3VY, St4SY).
3. Materiał powłoki.
Powłoki wykonane są ze stopu cynkowego o zawartości min. Zn 99,8% (cynk elektrolityczny 99,995% + dodatki stopowe uszlachetniające – aluminium, cyna).
4. Wymagania techniczne, którym winny odpowiadać przedmioty poddawane cynkowaniu ogniowemu.
4.1. Podstawowym warunkiem przyjęcia zlecenia jest przedstawienie do wglądu rysunków konstrukcji, która ma być cynkowana (najlepiej rysunków roboczych elementów, które będą cynkowane). Wolne od tego wymogu są elementy proste, nie budzące wątpliwości, jak pręty i stal kątowa w odcinkach do 6.800 mm, a po uzgodnieniu także rury proste, otwarte z kołnierzami i inna stal profilowa.
Wyrób nie może zawierać przestrzeni zamkniętych (skrzynek) .4.2. przez zaspawanie, zgrzanie, zakołkowanie itp, lub dających się zamknąć podczas jego zanurzania, gdyż grozi to niebezpieczeństwem eksplozji. W przypadku występowania takich przestrzeni konieczne jest wykonanie przez zleceniodawcę otworów odpowietrzających, a ich usytuowanie i rozmiar należy uzgodnić z cynkownią.
Wyrób winien być skonstruowany tak, aby nie przenosił w swych 4.3 przestrzeniach wewnętrznych i zewnętrznych poszczególnych mediów technologii chemicznej przez które przechodzi w trakcie procesu cynkowania ogniowego.
4.4. Wyrób winien posiadać otwory lub inne elementy konstrukcyjne (uchwyty technologiczne) umożliwiające podwieszenie go na drutach. Stal kształtowa w prostych odcinkach o długości ponad 2.000 mm powinna posiadać minimum 2 otwory nie mniejsze niż Φ12mm usytuowane nie dalej jak 50 mm od każdego końca (najkorzystniej jest umiejscowić otwory lub ucha do podwieszania w 1/4odległości od każdego końca elementu), a krótsze odcinki jeden otwór. Usytuowanie otworów technologicznych na innych konstrukcjach ustalone będzie oddzielnie po zapoznaniu się z rysunkami lub po obejrzeniu elementów konstrukcji. Konstrukcje z wnękami, elementami skrzynkowymi, żebrami wzmacniającymi wymagają odpowiednio usytuowanych otworów odpowietrzających dla swobodnego ściekania cynku. W blachach usztywniających długość przyprostokątnej wycięcia powinny wynosić 10 – 55 mm.
4..5. Zanieczyszczenia nieusuwalne w procesie przygotowania powierzchni do cynkowania (odtłuszczania i trawienia w kwasie solnym) np. resztki powłoki malarskiej, lakierniczej, masa szpachlowa, smoła, smoła żywiczna, pokost, żużel po spawaniu, szkliwo wytrąceń walcowniczych, masa formierska, pozostałości po znakowaniu farbą lub piaskiem, substancje smarujące podczas ciągnienia, grube warstwy olejów i tłuszczów, których nie da się usunąć na etapie odtłuszczania, środki przeciwodpryskowe stosowane przy spawaniu (silspaw) itp. zanieczyszczenia muszą być usunięte przez Zleceniodawcę najkorzystniej metodą obróbki strumieniowo-ściernej (dotyczy to szczególnie wszystkich połączeń spawanych). Czyściwo należy dokładnie usunąć z powierzchni , szczególnie z wnętrz elementów (rur, wnęk), ponieważ ich obecność zanieczyszcza roztwory technologiczne i pogorszy jakość i wygląd powłoki, za co cynkownia nie ponosi odpowiedzialności.
4.6. Dostarczony do cynkowania wyrób nie może posiadać odprysków po spawaniu, wiórów w otworach i zadziorów po cięciu.
4.7. Powierzchnia styku utworzona z dwóch nakładających się części w jednej lub w kilku płaszczyznach musi być jak najmniejsza i nie może przekraczać 400 cm2. Elementy montowane na zakładkę muszą być na całym obwodzie ze wszystkich stron zaspawane spoinami ciągłymi szczelnymi. Jeśli nie ma możliwości ułożenia na całym obwodzie spoin ciągłych, to odstęp między zachodzącymi na siebie powierzchniami musi wynosić co najmniej 3 mm, aby zagwarantować swobodny dopływ i odpływ gazów i cieczy. Powierzchnie nakładające się mogą powodować uszkodzenia konstrukcji i pękanie spoin. Ze szczelin i wnęk wynikających z budowy przedmiotu lub niewłaściwego wykonania np. połączeń spawanych mogą po ocynkowaniu wylewać się resztki topnika, pogarszając jakość i wygląd powłoki (tzw. „krwawe wycieki” lub „pocenie”). Cynkownia nie ma na to wpływu i nie ponosi odpowiedzialności.
Wyrób .4.8. powinien składać się z elementów wykonanych z jednego gatunku stali o zbliżonej grubości ścianek.
4.9. Nie dopuszcza się cynkowania elementów z powłokami metalicznymi np. cynkowymi, kadmowymi itp. Za nieciągłości wynikłe z niedotrzymania w/w warunków Cynkownia nie ponosi odpowiedzialności, ewentualne poprawki powłoki mogą być wykonane wyłącznie na koszt Zleceniodawcy.
4.10. Jeżeli kształt elementu zezwala na nałożenie powłoki cynkowej a sprawdzenie jakości powierzchni przed cynkowaniem jest niemożliwe, to Cynkownia nie bierze odpowiedzialności za powłokę w tych miejscach (np. konstrukcje rurowe, skrzynkowe).
4.11. Skład i struktura stali ma zasadniczy wpływ na wygląd i jakość powłoki cynkowej oraz jej grubość. Szorstkość powierzchni stalowego podłoża wpływa również na wygląd i grubość powłoki cynkowej.
4.12. Nierówności na powierzchni stali np. zawalcowania, wżery zgorzelinowe, wżery korozyjne, łuski, naderwania i inne nieciągliwości, kratery spawalnicze, pozostałości żużla spawalniczego, inne wtrącenia niemetaliczne pozostają po cynkowaniu rozpoznawalne lub stają się rozpoznawalne dopiero po cynkowaniu ogniowym.
4.13. Termiczne oddziaływanie kąpieli cynkowej uwalnia w elementach naprężenia wewnętrzne, co może powodować odkształcenia (skrzywienia, zwichrowania a nawet pęknięcia). Szczególnie uwidocznia się to w elementach spawanych. Dotyczy to także dwuteowników spawanych, których odkształcenia po cynkowaniu mogą przekroczyć dopuszczalne normy, oraz nie usztywnionych arkuszy blach i otwartych kształtowników giętych. Wynika to z charakteru procesu. Cynkownia nie ma na to wpływu i nie ponosi odpowiedzialności.
4.14. Naddatek wymiarowy dla otworów pod śruby powinien wynosić 1 – 2 mm.
4.15. W przedmiotach nie przystosowanych do cynkowania ogniowego mogą gromadzić się popioły, powstawać nadmierne zlewy cynku oraz miejsca nie pokryte cynkiem, co pogorszy wygląd i jakość powłoki.
4.16. W przypadku stosowania stali odbiegających własnościami od stali typu St3S, St3SY należy o tym powiadomić Cynkownię w celu uniknięcia nieporozumień.
4.17. Dostarczona konstrukcja powinna być zdemontowana na poszczególne elementy, gdyż cynkowanie utrudni lub uniemożliwi jej demontaż. Części ruchome (wahliwe) mogą w czasie cynkowania ulec unieruchomieniu.
4.18. Otwory powinny być „ogradowane” a zadziory na końcach np. po cięciu piłą powinny być usunięte, gdyż pogarszają jakość powłoki i mogą utrudnić późniejszy montaż. Otwory o średnicy poniżej Φ13 zależnie od grubości ścianki mogą ulec zalaniu lub przewężeniu w czasie cynkowania.
4.19. Gwinty zewnętrzne i wewnętrzne muszą być po cynkowaniu kalibrowane.
4.20. Należy unikać elementów przestrzennych. Mogą one spowodować problemy w transporcie i cynkowaniu. Cynkowanie elementów płaskich jest bardziej ekonomiczne (niższe ceny usługi) i łatwiejsze.
5. Wymagania, którym winny odpowiadać powłoki cynkowe.
Powłoka ocynkowanego przedmiotu musi spełniać wymogi normy EN ISO 1461: „Ochrona przed korozją. Powłoki nanoszone na pojedyncze części metodą cynkowania ogniowego. Wymagania i badania”. Powyższe wymogi stanowią wypis z przedmiotowej normy.
5.1. Wygląd powłoki:
5.1.1. Powierzchnia powłoki musi być ciągła i pozbawiona wad, które uniemożliwiają użytkowanie wyrobu.
5.1.2. Suma poszczególnych miejsc niedocynkowanych nie może być większa niż 100 cm2.
5.1.3. Pojedyncze miejsca z defektami winny być poprawione przez cynkownię zgodnie z pkt.6.
5.1.4. Biała rdza na powłoce nie stanowi powodu do reklamacji, o ile zachowana jest . minimalna wymagana grubość powłoki cynkowej pokrytej ową rdzą.
5.1.5. Dopuszcza się występowanie nadlewów w miejscach ściekania cynku. Nie . dopuszcza się występowania ostrych sopli cynku oraz „falbanek” cynku na siatkach drucianych. W/w wady powinny być usunięte przez cynkownię.
5.1.6. Nierówności powierzchni materiału podłoża np. wżery żużla walcowniczego, bruzdy, wgłębienia w licu spoin, wżery korozyjne, zawalcowania czy rozwarstwienia mogą pozostać widoczne lub mogą się uwidocznić po procesie cynkowania ogniowego.
5.1.7. W przypadku stali o zawartości krzemu mieszczącej się w niekorzystnym dla . cynkowania przedziale 0,05 - 0,12% i powyżej 0,25% może wystąpić znaczne zwiększenie grubości powłoki cynku, powodujące obniżenie lub całkowity brak przyczepności do powierzchni cynkowanego elementu. Efektem wizualnym tego zjawiska może być powstawanie szorstkiej powłoki o szarym zabarwieniu, które na skutek starzenia się w warunkach atmosferycznych może przejść w brązowe.
W profilach zimno formowanych mogą wystąpić paskowe .5.1.8. zgrubienia powłoki cynkowej, nie zmniejszające jednak antykorozyjnego działania powłoki.
5.1.9. W przypadku elementów łączonych spawem nieciągłym lub zgrzewanych punktowo, możliwe są wycieki resztek topnika lub popiołu cynkowego, powodujące ciemne zacieki na powłoce cynkowej w miejscach połączeń.
5.1.10. Cynkownia nie wykonuje operacji prostowania elementów, które uległy odkształceniu podczas procesu cynkowania, oraz operacji kalibrowania otworów i gwintów.
5.1.11. Na skutek niejednorodności powierzchni zewnętrznej cynkowanego przedmiotu (skład chemiczny, struktura powierzchni i inne) powłoka cynkowa na tym samym przedmiocie może różnie się utworzyć i inaczej wyglądać.
5.2 Grubość warstwy
Zależnie od grubości i jakości materiału podłoża, grubość warstwy cynkowej tworzącej powłokę powinna wynosić minimum 45 µm. Górna wartość grubości powłoki nie jest ograniczona, jeśli nie ogranicza to możliwości zastosowania przedmiotu, a spełniony jest wymóg przyczepności powłoki.
5.3 Przyczepność powłoki
Powłoka winna być elastyczna i dobrze związana z podłożem, aby wytrzymać obciążenia występujące przy normalnym użytkowaniu przedmiotów ocynkowanych ogniowo.
5.4 Szczelność powłoki.
Powłoka winna wykazywać taką szczelność, aby wynik badania szczelności /pkt 7.4/ nie wykazywał czerwonych plam miedzi.
5.5. Grubość warstwy i odpowiednie masy odniesione do powierzchni.
6. Zabezpieczenie miejsc nie pokrytych powłoką cynkową.
Wszystkie miejsca nie pokryte cynkiem należy zabezpieczyć przez malowanie za pomocą farby wysokopigmentowej na bazie żywicy epoksydowej lub poliuretanowej, zawierającej minimum 925% pyłu
cynkowego w suchej masie powłoki. Dla poprawy estetyki można na warstwę farby cynkowej nanieść warstwę farby wysokopigmentowej zawierającej pył aluminiowy.
Łączna grubość warstw musi wynosić przynajmniej 100µm. Miejsca nie pokryte cynkiem należy przed malowaniem oczyścić mechanicznie szczotką drucianą lub papierem ściernym, odtłuścić szmatą nasyconą rozpuszczalnikiem i dokładnie osuszyć. Nie należy malować miejsc mokrych, niedokładnie osuszonych.
UWAGA! W przypadku, gdy wyrób ocynkowany ma być dodatkowo zabezpieczony powłoką malarską, poprawki należy wykonywać tylko farbą cynkową, bez dodatkowego wykończenia farbą aluminiową.
1) Grubość warstwy od góry nie jest ograniczona, chyba że utrudni to wykorzystanie elementu do określonego celu.
7. Badania powłoki cynkowej.
7.1 Sprawdzanie wyglądu powłoki.
Badanie wyglądu powłoki cynkowej należy wykonać przez oględziny nieuzbrojonym okiem. Wygląd powłoki odpowiadać powinien wymaganiom punktu 5.1. Oględzinom poddawać wszystkie wyroby.
7.2 Sprawdzenie grubości powłoki cynkowej.
Grubość powłoki cynkowej należy mierzyć za pomocą warstwomierza magnetycznego. Pomiar należy wykonać w minimum pięciu miejscach rozmieszczonych możliwie równomiernie na całej powierzchni przedmiotu.
Dla ustalenia grubości powłoki w jednym miejscu należy dokonać co najmniej 3 pomiarów na powierzchni ok. 1cm2 i średnia arytmetyczna stanowi grubość miejscową powłoki.
Średnia arytmetyczna tak zmierzonych grubości miejscowych stanowi średnią wartość grubości powłoki na badanym przedmiocie.
Wyrób spełnia wymogi WTWiO jeśli tak obliczona średnia grubość powłoki nie jest mniejsza od wartości podanej w pkt. 5.5. Badania grubości przeprowadzać na co najmniej jednym przedmiocie na wsad w przypadku wsadów jednego typu, lub na jednym przedmiocie z każdego typu elementów, jeśli wsad jest kompletowany z przedmiotów różnych typów.
7.3 Badania dodatkowe powłoki wykonane na specjalne życzenie klienta.
8. Ustalenia końcowe.
8.1. Przy konstrukcjach „wydrążonych” posiadających przestrzenie wewnętrzne, wymogi ujęte w niniejszym WTWiO nie odnoszą się do powierzchni wewnętrznych, lecz tylko do powierzchni zewnętrznych przedmiotu.
8.2. W przypadku szczególnych wymagań dotyczących wyglądu powierzchni ocynkowanej lub grubości powłoki cynkowej należy o tym pisemnie poinformować Cynkownię.
8.3. W przypadku, gdy powłoka cynkowa ma być dodatkowo zabezpieczona przez nałożenie powłoki malarskiej należy uzgodnić to pisemnie z Cynkownią.
8.4. Cynkownia nie ponosi odpowiedzialności za szkody powstałe w czasie transportu, składowania i montażu poza jej terenem.
8.5. Usuwanie usterek za które odpowiedzialność ponosi Cynkownia – o ile nie uzgodniono inaczej – należy naprawić przed wydaniem przedmiotów ocynkowanych Zleceniodawcy.
